Dr Kamil Stępniak o prawie i godności człowieka – wystąpienie na TEDx WSKZ 

Dlaczego godność jest jednym z najważniejszych pojęć w prawie? Ma ona charakter przyrodzony i niezbywalny oraz stanowi źródło wolności i praw każdego człowieka. Dr Kamil Stępniak podczas TEDx WSKZ wyjaśnił jej znaczenie, a także przybliżył podstawowe zagadnienia prawne na przykładach z codziennego życia. Poznaj najważniejsze wątki jego prelekcji. 

Jak dr Kamil Stępniak przybliżył słuchaczom świat prawa?

Dr Kamil Stępniak pokazał, że o prawie można mówić bez ograniczania się do skomplikowanych definicji i przepisów. W swojej prelekcji zestawiał zagadnienia prawne z sytuacjami znanymi z codziennego życia. Wyjaśniał m.in. hierarchię aktów prawnych, konstrukcję normy oraz znaczenie godności człowieka.

Już tytuł wystąpienia „Ile godności mieści się w człowieku i jak ją upchnąć w jednym paragrafie?” stał się okazją do zwrócenia uwagi na prawniczy szczegół. Prelegent wyjaśnił różnicę między paragrafem a artykułem i pokazał, że nawet sposób nazywania poszczególnych elementów aktu prawnego ma znaczenie. Był to punkt wyjścia do omówienia kolejnych zagadnień związanych z funkcjonowaniem prawa. 

Wśród najważniejszych tematów prelekcji dr. Kamila Stępniaka znalazły się: 

• źródła prawa w Polsce;
• normy i zasady prawne;
• hipoteza, dyspozycja i sankcja;
• godność człowieka w Konstytucji;
• godność osobowa a osobista;
• ciekawostki prawne i przykłady pokazujące działanie prawa.

Jak wygląda hierarchia źródeł prawa w Polsce? 

W hierarchii źródeł prawa w Polsce szczególne miejsce zajmuje Konstytucja. Dr Kamil Stępniak podczas wystąpienia wskazał również na ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. 

Aby przybliżyć zależności między poszczególnymi aktami, prelegent porównał je do zasad obowiązujących w rodzinie. W ten sposób pokazał różny poziom szczegółowości aktów prawnych: 

• Konstytucja – określa podstawowe wartości i zasady;
• ustawy – regulują poszczególne obszary w bardziej szczegółowy sposób;
• rozporządzenia – zawierają rozwiązania służące wykonywaniu regulacji zawartych w aktach wyższego rzędu.

Co to jest norma prawna? 

Norma prawna to reguła postępowania wywodzona z przepisów prawa, która wskazuje sposób zachowania w określonych okolicznościach. Dr Kamil Stępniak wyjaśnił to pojęcie na przykładzie dotyczącym umycia rąk przed kolacją.

Prelegent odwołał się również do koncepcji Ronalda Dworkina, aby pokazać różnicę między normą a zasadą prawną:

• norma – może zostać spełniona albo niespełniona;
• zasada – może być realizowana w różnym stopniu i wpływa na sposób funkcjonowania systemu prawnego.

To rozróżnienie prowadziło do głównego tematu prelekcji. Dr Kamil Stępniak przedstawił godność człowieka jako zasadę o fundamentalnym znaczeniu dla praw i wolności człowieka.

Hipoteza, dyspozycja, sankcja – przykłady trzech elementów normy

Hipoteza, dyspozycja i sankcja to trzy elementy budowy normy prawnej. Aby łatwiej zrozumieć ich znaczenie, można przypisać im konkretne pytania:

• Hipoteza – kiedy? Określa sytuację, w której norma ma zastosowanie.
• Dyspozycja – jak należy się zachować? Wskazuje wymagany sposób postępowania.
• Sankcja – co się stanie w przypadku naruszenia normy? Określa konsekwencje niezastosowania się do niej.

Dr Kamil Stępniak wyjaśnił ten schemat na przykładzie relacji między dwiema osobami. Konkretna sytuacja odpowiadała hipotezie, oczekiwane zachowanie – dyspozycji, a konsekwencja niezastosowania się do normy – sankcji.

Godność osobowa a osobista – na czym polega różnica?

Godność osobowa przysługuje każdemu człowiekowi, natomiast godność osobista odnosi się m.in. do poczucia własnej wartości i sposobu, w jaki dana osoba jest postrzegana przez innych.

Dr Kamil Stępniak wyjaśnił tę różnicę, odwołując się do sytuacji z własnego życia. Pokazał, że człowiek może odczuć naruszenie godności osobistej. Nie traci przez to godności osobowej, ponieważ jest ona związana z samym faktem bycia człowiekiem i przysługuje mu niezależnie od życiowych okoliczności. 

Jakie ciekawostki prawne przywołał dr Kamil Stępniak? 

Dr Kamil Stępniak przywołał ciekawostki prawne dotyczące m.in. budowy Konstytucji, języka przepisów oraz nietypowej sprawy rozpatrywanej przez brytyjski sąd. Wykorzystał je, aby przybliżyć omawiane zagadnienia na konkretnych przykładach. 

Wśród przykładów przywołanych przez dr. Kamila Stępniaka podczas wystąpienia znalazły się:

• „paragraf” w tytule wystąpienia – choć podstawową jednostką redakcyjną Konstytucji jest artykuł;
• sprawa rozpatrywana przez brytyjski sąd – wykorzystana do rozważań na temat praw człowieka i godności;
• art. 89 Kodeksu cywilnego – przywołany jako przykład specyfiki języka prawnego.

Co warto zapamiętać z wystąpienia dr. Kamila Stępniaka?

Z wystąpienia warto zapamiętać przede wszystkim, że godność przysługuje każdemu człowiekowi – niezależnie od jego sytuacji, wyborów czy osiągnięć. Dr Kamil Stępniak podkreślił tę myśl w zakończeniu prelekcji:

Godność jest o każdym z was. Godność jest o człowieku.

Prelegent odniósł te słowa również do osób zagubionych, przestraszonych lub znajdujących się w trudnej sytuacji. Pokazał w ten sposób, że na godność nie trzeba zasługiwać – jest ona nierozerwalnie związana z każdym człowiekiem.

Zobacz prelekcję dr. Kamila Stępniaka na TEDx WSKZ

W wystąpieniu dr Kamil Stępniak łączy temat godności człowieka z podstawowymi zagadnieniami prawnymi i przykładami z codziennego życia. Przybliża m.in. znaczenie Konstytucji, norm prawnych oraz zasad, na których opiera się system prawa. Obejrzyj jego wystąpienie na TEDx WSKZ i poznaj przedstawione przez niego spojrzenie na prawo i godność człowieka.

FAQ

Jakie są źródła prawa w Polsce?

Do źródeł prawa w Polsce należą m.in. Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Szczególne miejsce w hierarchii aktów prawnych zajmuje Konstytucja.

Co to jest norma prawna?

Norma prawna to reguła postępowania wywodzona z przepisów prawa, która wskazuje sposób zachowania w określonych okolicznościach. Może określać wymagane zachowanie oraz konsekwencje związane z naruszeniem danej reguły. 

Czym są hipoteza, dyspozycja i sankcja?

Hipoteza, dyspozycja i sankcja to trzy elementy budowy normy prawnej. Hipoteza określa sytuację, w której norma ma zastosowanie, dyspozycja wskazuje wymagane zachowanie, a sankcja – konsekwencje naruszenia normy.

Jakie znaczenie ma godność człowieka w Konstytucji?

Godność człowieka jest przyrodzona i niezbywalna oraz stanowi źródło wolności i praw człowieka. Jej poszanowanie i ochrona są obowiązkiem władz publicznych.

.