Co sprawiło, że mgr Marta Świątek-Prycik związała swoją drogę zawodową z psychologią i pracą z osobami w kryzysie? Jak sama podkreśla, najważniejsze pytania pojawiają się w bezpośrednim kontakcie z człowiekiem, jego emocjami, doświadczeniami i sposobem radzenia sobie z trudnościami. Zapraszamy do lektury rozmowy, w której ekspertka WSKZ opowiada o psychologii sądowej, pracy z osobami doświadczającymi przemocy oraz kompetencjach, które uważa za szczególnie ważne w zawodzie psychologa.
Jak wyglądała Pani droga zawodowa i co sprawiło, że zainteresowała się Pani właśnie tą dziedziną? Czy był moment, który miał na to szczególny wpływ?
Moja droga zawodowa od początku była związana z człowiekiem – jego emocjami, relacjami, sposobami radzenia sobie z kryzysem i konsekwencjami trudnych doświadczeń. Jestem absolwentką psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego, a swoją wiedzę rozwijałam następnie w obszarze psychologii sądowej oraz psychoterapii, m.in. w Polskim Instytucie Ericksonowskim w Poznaniu i Polskim Instytucie Psychoterapii Integratywnej w Krakowie.
Bardzo szybko przekonałam się, że psychologia nie jest dla mnie wyłącznie dziedziną akademicką. Najważniejsze pytania pojawiały się w bezpośrednim kontakcie z człowiekiem – z osobą doświadczającą przemocy, kryzysu, straty czy trudności w relacjach. To właśnie praktyka nauczyła mnie, że za każdym zachowaniem stoi określona historia, emocje i mechanizmy psychologiczne.
Szczególne znaczenie miała dla mnie praca z osobami doświadczającymi przemocy oraz z dziećmi i młodzieżą. To doświadczenie ukształtowało moje zainteresowanie psychologią kryzysu, emocji, diagnozą psychologiczną i psychologią sądową. Z czasem naturalnym krokiem stało się dla mnie także łączenie pracy praktycznej z działalnością dydaktyczną i ekspercką.
Jakimi zagadnieniami zajmuje się Pani obecnie i które z nich uważa za najbardziej fascynujące?
Obecnie zajmuję się przede wszystkim psychologią w sytuacjach kryzysowych, psychologią emocji, diagnozą psychologiczną, psychologią sądową oraz zagadnieniami związanymi z przemocą i jej konsekwencjami.
Szczególnie interesuje mnie to, w jaki sposób człowiek funkcjonuje w sytuacji silnego stresu i zagrożenia oraz jak doświadczenia kryzysowe wpływają na sposób postrzegania:
- siebie;
- innych ludzi;
- otaczającej rzeczywistości.
Fascynuje mnie również obszar psychologii sądowej, a zwłaszcza relacja pomiędzy psychologią a prawem. Pytania dotyczące wiarygodności pamięci, funkcjonowania świadka, mechanizmów podejmowania decyzji czy wpływu emocji na zachowanie pokazują, jak szerokie zastosowanie może mieć wiedza psychologiczna poza gabinetem terapeutycznym.
Czego studenci mogą nauczyć się dzięki Pani doświadczeniu?
Przede wszystkim tego, że psychologia nie kończy się na znajomości teorii. Wiedza akademicka jest fundamentem, ale dopiero praktyka pozwala zobaczyć, jak złożone i niejednoznaczne może być ludzkie zachowanie.
Chciałabym, aby studenci rozwijali przede wszystkim krytyczne myślenie – umiejętność zadawania pytań, weryfikowania informacji i unikania zbyt szybkich ocen. W psychologii bardzo często nie ma prostych odpowiedzi.
Moje doświadczenie zawodowe pozwala mi również pokazywać studentom, jak wiedzę psychologiczną wykorzystywać w realnych sytuacjach:
- w pracy z osobą w kryzysie;
- podczas rozmowy, mediacji, negocjacji, diagnozy;
- w kontakcie z osobami uczestniczącymi w postępowaniu sądowym.
Chciałabym także przekazywać im przekonanie, że dobry psycholog powinien łączyć kompetencje zawodowe z empatią, odpowiedzialnością i świadomością granic własnych kompetencji.
Z jakiego projektu, badania lub publikacji jest Pani najbardziej dumna i dlaczego?
Największą wartość mają dla mnie te przedsięwzięcia, w których wiedza psychologiczna przekłada się na konkretną zmianę w życiu człowieka. Dlatego trudno byłoby mi wskazać jeden projekt czy jedną publikację jako najważniejsze osiągnięcie.
Szczególnie cenię sobie wieloletnią działalność związaną z profilaktyką agresji i przemocy oraz pracę na rzecz osób doświadczających przemocy. Ważne są dla mnie także działania realizowane we współpracy z:
- instytucjami publicznymi;
- wymiarem sprawiedliwości;
- Policją;
- pomocą społeczną;
- organizacjami społecznymi.
Jestem również dumna z możliwości łączenia tych doświadczeń z dydaktyką. Dzięki temu mogę przekazywać studentom wiedzę, która nie jest wyłącznie podręcznikowa, lecz wynika z rzeczywistych sytuacji zawodowych.
Jakie wyzwania występują obecnie w Pani dziedzinie i które z nich uważa Pani za szczególnie istotne?
Jednym z największych wyzwań jest rosnąca złożoność problemów, z którymi spotykają się psychologowie. Coraz częściej pracujemy z osobami doświadczającymi wielu nakładających się trudności:
- kryzysów rodzinnych;
- przemocy;
- problemów emocjonalnych;
- przeciążenia;
- trudności społecznych.
Bardzo ważnym wyzwaniem jest również odpowiedzialne wykorzystywanie wiedzy psychologicznej. W czasach ogromnej ilości informacji, także tych dostępnych w mediach społecznościowych, szczególnie potrzebna jest umiejętność odróżniania wiedzy naukowej od uproszczeń, pseudopsychologii i popularnych mitów.
W psychologii sądowej dodatkowym wyzwaniem jest zachowanie równowagi pomiędzy potrzebą dostarczenia użytecznej opinii a świadomością ograniczeń metod psychologicznych. Psycholog powinien mieć odwagę powiedzieć „tego nie wiemy”, jeśli materiał nie pozwala na wyciągnięcie jednoznacznych wniosków.
Jakie kompetencje lub sposób myślenia są dziś szczególnie ważne dla osób rozwijających się w tej dziedzinie?
Najważniejsze są dla mnie ciekawość poznawcza, krytyczne myślenie, empatia i gotowość do ciągłego uczenia się. Dobry psycholog nie może przestać zadawać pytań. Powinien być otwarty na nowe badania, ale jednocześnie ostrożny wobec łatwych i efektownych odpowiedzi.
Bardzo ważna jest także umiejętność słuchania. W pracy psychologa często najważniejsze informacje pojawiają się nie wtedy, kiedy sami mówimy, ale wtedy, kiedy potrafimy naprawdę usłyszeć drugiego człowieka.
Dlaczego połączenie praktyki zawodowej z działalnością naukową jest ważne dla studentów?
Ponieważ pozwala zobaczyć, że wiedza psychologiczna ma zastosowanie w rzeczywistym świecie. Praktyka bez refleksji naukowej może prowadzić do powielania schematów, natomiast sama teoria bez kontaktu z rzeczywistością może pozostać bardzo abstrakcyjna.
Połączenie obu perspektyw pomaga zachować równowagę. Nauka daje narzędzia do rozumienia zjawisk, a praktyka pokazuje ich prawdziwą złożoność.
W pracy ze studentami staram się właśnie tę perspektywę łączyć – pokazując nie tylko „co wiemy”, ale również „skąd to wiemy”, jakie są ograniczenia tej wiedzy i jak można ją odpowiedzialnie wykorzystać w praktyce.
Co poza działalnością naukową lub zawodową inspiruje Panią na co dzień?
Inspirują mnie przede wszystkim ludzie i ich historie. Kontakt z drugim człowiekiem nieustannie przypomina mi, że nawet jeśli pewne mechanizmy psychologiczne są uniwersalne, każda osoba jest wyjątkowa.
Inspirują mnie również podróże, literatura, obserwowanie świata i codziennych relacji między ludźmi. Lubię przyglądać się temu, jak:
- podejmujemy decyzje;
- budujemy relacje;
- reagujemy na zmianę;
- radzimy sobie z trudnościami.
Myślę, że w zawodzie psychologa szczególnie ważne jest zachowanie ciekawości świata. Im więcej potrafimy zobaczyć i zrozumieć, tym lepiej możemy rozumieć innych.
Zagłosuj na mgr Martę Świątek-Prycik w Plebiscycie Wykładowca Roku 2026
Łączenie wiedzy psychologicznej z doświadczeniem zdobywanym w pracy z osobami w kryzysie, to wartości, które mgr Marta Świątek-Prycik przekłada także na pracę ze studentami. Szczególną wagę przywiązuje do:
- krytycznego myślenia;
- uważnego słuchania;
- pokazywania praktycznego wymiaru psychologii.
Jeśli cenisz jej sposób nauczania, zaangażowanie oraz umiejętność łączenia teorii z doświadczeniem zawodowym, oddaj swój głos w Plebiscycie Wykładowca Roku 2026.
